Ayiti anvan 1492 : tè Tayino yo
Lontan anvan premye bato ewopeyen an rive, se pèp Tayino a ki t ap viv sou zile a. Yo te rele l Ayiti, ki souvan tradui kòm « tè mòn wo yo ». Tradisyon an konsève lòt non tou : Kiskeya ak Boyo.
Senk kasika
Zile a te divize an senk kasika, e chak te gen yon kasik alatèt li : Maryen, Magwa, Magwana, Zaragwa ak Igwey. Pami chèf moun plis sonje yo, genyen Kawonabo nan Magwana ak Anakawona nan Zaragwa, yon powèt ak yon rèn Ayiti toujou onore jodi a.
Yon fason pou viv
Tayino yo te plante manyòk ak mayi, yo te peche bò lanmè, e yo te vwayaje soti nan yon zile al nan yon lòt nan gwo kannòt. Seremoni yo, ki te rele areyto, te mele chante, dans ak istwa. Plizyè mo nou itilize chak jou soti nan lang yo : amak, kannòt, boukan, siklòn.
1492 ak apre
Kristòf Kolon rive sou zile a an desanm 1492. Nan kèk dizèn ane sèlman, vyolans, travay fòse ak maladi detwi pi fò nan popilasyon tayino a. Twa syèk apre, an 1804, fondatè nouvo nasyon an chwazi non tayino a pou peyi yo : Ayiti.
