Tousen Louvèti : soti nan esklavaj rive nan tèt Leta
Tousen Louvèti fèt bò 1743 sou bitasyon Breda, toupre Okap, nan koloni fransè Sen Domeng. Li fèt nan esklavaj, li jwenn libète l lè li te granmoun, e li aprann li ak ekri.
Jeneral revolisyon an
Lè esklav plèn Nò yo leve kanpe an out 1791, Tousen mete tèt li ansanm ak yo. Li montre li se yon gwo òganizatè ak yon gwo chèf lagè, e nan kèk ane li tounen premye jeneral koloni an. Li bat lame rival yo, li negosye ak puisans etranje yo, e li travay pou remete ekonomi an kanpe san esklavaj.
Konstitisyon 1801 an
An 1801 li pibliye yon konstitisyon pou Sen Domeng. Li aboli esklavaj pou tout tan sou zile a, e li nonmen Tousen gouvènè pou lavi.
Fò de Jou
Napoleyon Bonapat voye yon lame pou reprann kontwòl koloni an. An 1802 yo arete Tousen, yo depòte l an Frans, e yo fèmen l nan Fò de Jou, nan mòn Jira yo, kote li mouri 7 avril 1803. Lè l t ap pati, yo rapòte li te di : « Lè nou ranvèse m, se sèlman twon pyebwa libète a nou koupe. L ap repouse nan rasin li, paske yo anpil e yo fon. » Mwens pase yon ane apre, Ayiti te endepandan.
